Familieopstellingen en systemisch werk: wanneer het systeem begint te spreken

Er is iets aan een familieopstelling dat mij iedere keer opnieuw raakt.

Het moment waarop iemand met een vraag binnenkomt. Een patroon waar hij of zij maar niet uit lijkt te komen. Een relatie waarin, ondanks alle bewustwording, steeds opnieuw dezelfde stukken worden geraakt. Of misschien een gevoel waarvan je niet goed begrijpt waar het vandaan komt.

En dan begint de opstelling.

We weten van tevoren nooit precies waar we uitkomen.

En juist dát vind ik zo bijzonder aan systemisch werk.

Je kunt een vraag hebben, een verlangen en een intentie. Maar zodra we met de opstelling beginnen, mag zichtbaar worden wat er werkelijk speelt. Laag voor laag ontvouwt het systeem zich.

En soms komt er iets naar voren wat je vooraf nooit had kunnen bedenken.

Wat is een familieopstelling?

Een familieopstelling is een vorm van systemisch werk waarbij we kijken naar de invloed van jouw familiesysteem op patronen, gevoelens, relaties en situaties waar je in je huidige leven tegenaan loopt.

We zijn allemaal onderdeel van verschillende systemen. Ons gezin van herkomst, onze familie, onze relatie, ons gezin, maar ook bijvoorbeeld een organisatie of een groep.

Binnen die systemen kunnen patronen en dynamieken ontstaan die soms generaties lang worden doorgegeven.

Een familieopstelling kan helpen om zichtbaar te maken wat eerder misschien onbewust bleef.

Niet om iemand de schuld te geven.

Niet om eindeloos te analyseren.

Maar om te kunnen zien wat er is.

Van een vraag naar een intentie

Wanneer iemand bij mij komt voor een familieopstelling, beginnen we met de vraag.

Waar loop je tegenaan?

Wat blijft zich herhalen?

Waar zou je graag beweging in willen ervaren?

Maar daarna stel ik graag nog een andere vraag:

“Stel dat alles mogelijk is… hoe zou je je dan willen voelen wanneer deze opstelling klaar is?”

Dat is een belangrijke verschuiving.

Niet: “Hoe moet mijn partner veranderen?”

Niet: “Hoe krijg ik mijn situatie onder controle?”

Maar:

“Hoe wil ík mij voelen?”

Vanuit dat verlangen ontstaat een intentie. Een innerlijke richting die we meenemen in de opstelling.

En dan laten we het ontstaan.

De rol van representanten

Tijdens een familieopstelling zijn er representanten aanwezig. Dit zijn mensen die iets of iemand uit het systeem van de vraagsteller representeren.

Dat kan een familielid zijn.

Een partner.

Een kind.

Maar het kan ook een gevoel zijn, een deel van jezelf, een verlangen, een gebeurtenis of zelfs een land.

Alles kan een plek krijgen.

Een representant hoeft meestal maar weinig te weten over het verhaal van degene voor wie de opstelling wordt gedaan. Juist dat vind ik zo bijzonder.

De representant hoeft niets op te lossen.

Niets te bedenken.

Niets te interpreteren.

Er wordt vooral gevraagd om aanwezig te zijn en op te merken wat er vanbinnen gebeurt.

Wat voel ik?

Wat verandert er?

Waar wil mijn lichaam naartoe?

Wil ik dichterbij of juist verder weg?

Voelt deze plek kloppend?

Of juist helemaal niet?

En soms komt er een gevoel of beweging die de vraagsteller op een heel diep niveau herkent.

Het wetende veld

Binnen familieopstellingen wordt hiervoor vaak het begrip het wetende veld gebruikt.

Het wetende veld is een belangrijk concept binnen het systemisch werk. Het verwijst naar het bijzondere fenomeen dat representanten tijdens een opstelling gevoelens, impulsen of gewaarwordingen kunnen ervaren die passen bij de persoon of het element dat zij representeren, terwijl zij het persoonlijke verhaal daarachter vaak niet kennen.

Het is belangrijk om daarbij te zeggen dat het wetende veld geen wetenschappelijk bewezen veld is zoals bijvoorbeeld een magnetisch veld. Het is een begrip dat binnen het familieopstellingenwerk wordt gebruikt om te beschrijven wat er tijdens een opstelling kan worden ervaren.

De grondlegger van de familieopstellingen zoals we die vandaag de dag kennen, is Bert Hellinger. Hij werkte vanuit het idee dat mensen altijd onderdeel zijn van grotere systemen en dat gebeurtenissen, verhoudingen en verstrikkingen binnen families invloed kunnen hebben op volgende generaties.

Wat er tijdens een opstelling gebeurt, laat zich niet altijd rationeel verklaren.

En misschien hoeft dat ook niet.

Want juist wanneer we even stoppen met alles te willen begrijpen, ontstaat er ruimte om te voelen.

Je eigen familie hoeft er niet bij te zijn

Een van de dingen die ik zo mooi vind aan de manier waarop ik met familieopstellingen werk, is dat je je eigen familie niet hoeft mee te nemen naar een familieopstelling.

De mensen die als representant aanwezig zijn, staan los van jouw systeem.

Ze kennen jouw familie niet.

Ze kennen jouw verhaal niet.

En juist daardoor kunnen ze vaak heel oordeelvrij kijken naar wat er ontstaat.

Ze hoeven niemand te verdedigen.

Niemand hoeft gelijk te krijgen.

Er hoeft niets bewezen te worden.

Er wordt simpelweg gekeken naar wat er op dat moment zichtbaar en voelbaar is.

En juist die openheid kan al een eerste beweging in het systeem veroorzaken.

Wat kan een familieopstelling zichtbaar maken?

Ik heb zelf ervaren hoeveel inzicht een familieopstelling kan geven.

Soms wordt zichtbaar dat een patroon waar je al jaren mee worstelt, niet alleen gaat over wat er vandaag gebeurt.

Dat je misschien iets draagt wat niet helemaal van jou is.

Dat je onbewust een plek hebt ingenomen die eigenlijk niet jouw plek is.

Of dat je vanuit liefde probeert iets op te lossen wat niet door jou opgelost hoeft te worden.

Dat kan soms enorm veel inzicht geven.

Maar een opstelling gaat voor mij niet alleen over inzicht.

Het gaat ook over de helende beweging die kan ontstaan.

Wanneer iets eindelijk gezien wordt.

Wanneer iemand terug kan naar zijn of haar eigen plek.

Wanneer iets mag worden teruggegeven.

Wanneer een deel van jezelf weer ruimte krijgt.

Of wanneer je iets kunt ontvangen wat je misschien lange tijd niet hebt kunnen ontvangen.

Hoe werkt een familieopstelling?

Dat is misschien wel het mooiste antwoord:

we weten het niet.

We beginnen met een vraag.

We onderzoeken hoe je je zou willen voelen.

Daaruit ontstaat een intentie.

Vervolgens worden representanten gekozen en krijgt datgene wat gezien wil worden een plek.

Vanaf dat moment ontvouwt de opstelling zich.

Soms heel rustig.

Soms onverwacht.

Soms met veel emotie.

En soms juist met een verrassende eenvoud.

En misschien is dat maar goed ook… anders zouden we natuurlijk gewoon een spreadsheet van ons familiesysteem kunnen maken. 😉

Mijn passie voor systemisch werk

Wat mij zo raakt in familieopstellingen, is dat ik als begeleider niet alles hoef te weten.

Ik hoef niet vooraf te bepalen wat de uitkomst moet zijn.

Ik hoef het antwoord niet te hebben.

Ik mag samen met degene die de vraag heeft ingebracht aanwezig zijn bij wat zich ontvouwt.

Ik zie steeds opnieuw hoe een systeem iets zichtbaar kan maken wat iemand met alleen het hoofd misschien nooit had kunnen vinden.

En soms is alleen het zien al een enorme verandering.

Een ander perspectief.

Een stukje ruimte.

Een gevoel van thuiskomen bij jezelf.

Of een eerste beweging richting iets nieuws.

Dat is voor mij de kracht van systemisch werk.

In het niet-weten.
In het voelen.
In het zichtbaar maken van wat eerder onzichtbaar was.
En in de mogelijkheid dat er, wanneer iets werkelijk gezien mag worden, weer beweging ontstaat.

Een familieopstelling geeft je niet altijd het antwoord dat je vooraf had bedacht.

Soms geeft het je iets veel waardevollers:

een nieuw perspectief.

Wil je een familieopstelling zelf ervaren?

Op 4 september organiseer ik een avond met een familieopstelling.

Je kunt komen met een eigen vraag en een opstelling ontvangen, maar je kunt ook deelnemen als representant.

En juist dat laatste wordt soms onderschat.

Je hoeft namelijk niet je eigen familie of eigen vraag op te stellen om geraakt te worden door een opstelling. Als representant kun je ervaren hoe bijzonder het is om even onderdeel te zijn van het systeem van iemand anders — en tegelijkertijd kan er ook iets voor jezelf zichtbaar of voelbaar worden.

Wil je komen ervaren, voelen en ontdekken wat een opstelling voor jou kan betekenen?

Bekijk de workshop van 4 september en meld je aan →

Ik ontmoet je graag in het veld. 🤍

Warme groet,

Willeke